Mildam in 1832

 

Een doe-het-zelf ontdekkingstocht met www.hisgis.nl en www.dewoonomgeving.nl.

 

De provincie Friesland heeft een aanzienlijke hoeveelheid kadastergegevens op het web beschikbaar gesteld samen met veel topografische gegevens. Het betreft de eerste opmeting van 1832 met de zogenaamde minuutplannen (de handgetekende kaarten) en de oorspronkelijke aanwijzende tafelen (OAT) met de namen van de eigenaren en nadere gegevens per perceel (zoals de wijze van gebruik en de opbrengst) en gebouw. Ze zijn aangevuld met wat extra kaarten: de Schotanus kaart van 1718, de Eekhoff kaart van 1851 en de topografische kaart van 1830. Daar kan op zeer verschillende manieren in gezocht worden: op plaats, op perceel door er op te klikken, door lagen toe te voegen en slim te combineren (zoals de floreencohieren en de parochiekerken) en ertussen heen en weer te schuiven, en als je bent waar je zijn wilt door door te klikken naar de oorspronkelijke getekende kadasterkaarten. Deze zijn er nog niet allemaal, maar de site wordt nog verder uitgebreid in de loop van de tijd. De ontbrekende kaarten zijn intussen al te vinden op www.dewoonomgeving.nl (die ook nog weer zal worden aangepast, dus dit verhaaltje zal al snel weer iets anders moeten worden). Op de site zelf is erg veel uitleg gegeven van de betekenis van al die informatie, maar het navigeren op de site moet je zelf ontdekken. Aan de hand van het voorbeeld Mildam zullen we dat gaan doen.

 

 

Als je www.hisgis.nl opstart zie je een willekeurige plek in Friesland op een mooi gekleurd kaartje. Links zie je de legenda met daarop de kadastergegevens van de gebouwen en de percelen van 1832, de twee lagen die standaard worden vertoond. Bovenin een schuifje voor in- en uitzoomen. In de kaart kun je met de muis door aanklikken schuiven en zo naar een gewenste plek gaan. Dat gaat sneller door een plaats te zoeken via het tabblad plaatsen. Op het kaartje van heel Friesland links zie je steeds waar je bent. Als je zo Mildam hebt gevonden zie je het vertrouwde beeld van het dorp aan de slingerende Tjonger.

 

Het land onder de Tjonger is geel: hooiland en erboven groenig: weiland volgens de legenda. Het dorp en de gebouwen zijn wel wat klein, maar daarop kun je inzoomen met het schuifje. Zo kun je op de Molenlaan een rood vierkantje vinden, een eindje buiten het dorp. Iets inzoomen en erop klikken: de school! (het kan door beveiliging op je PC nodig zijn dat je zgn pop ups toestaat voor deze site).

Door op het tabblad “lagen” te klikken zie je wat er nu aan staat: alleen 1832 gebouwen en percelen. Je ziet nu ook wat je kunt toevoegen en weglaten met vinkjes. Wat je daarna ziet hangt echter wel af van de schaal: grietenijgrenzen zie je alleen op een heel groot kaartbeeld; Floreencohieren (belastinggegevens per perceel, van zes jaren tussen 1700 en 1758 en ook soms van 1850 aanwezig) alleen als er ook percelen te zien zijn. Als je de opbrengst per perceel wilt zien, moet je wel eerst het vinkje van het perceelsgebruik uitzetten, of de laag erboven plaatsen of van kleur naar open weergave schakelen. Geleidelijk aan ontstaat er wat handigheid in al deze zaken.

 

Dan kun je wat gerichter gaan zoeken.

Het is handig te weten dat Mildam een eigen kadasternaam heeft. De percelen hier beginnen allemaal met Mld en het minuutplan heet Mildam A3.

 

Verder zijn bedrijven blauw. Het blijkt dat er maar een bedrijf hier is. Dat is de brouwerij, Mld A368, achter een huis en naast een schuur. Hij blijkt eigendom te zijn van Jan Lammerts Brouwer, van beroep brouwer.

 

Het totale bezit van Jan Lammerts Brouwer is te vinden door te zoeken op kadaster 1832 percelen. Het blijkt dat hij tot de grootgrondbezitters hoort: maar liefst 28 vermeldingen van in totaal ca 30 ha! Bijvoorbeeld ook het weiland naast de brouwerij, tegen het café aan.